ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC (15/03/2010 11:41 AM)

Vote: 0 | Read: 6176 |

Author: KIÊN - HỌC VIỆNQLGD | Member Point: 01


GỬI CLB FP Những “đổi mới” trong các đề án công tác của ngành giáo dục, giỏi lắm cũng chỉ cho ta một nền giáo dục tốt theo chuẩn mực… nửa thế kỷ 20, chứ không thể biến nó thành một nền giáo dục hiện đại ở thế kỷ 21. Cứ xem bản chiến lược giáo dục 2009-2020 thì rõ: ví thử chiến lược này được thực hiện đầy đủ (điều khó thể), thì đến 2020 Việt Nam cũng chỉ có một nền giáo dục kiểu 1950, lạc hậu, còn xa mới hòa nhập được vào nền văn minh thời đại.


NGUYỄN VĂN KIÊN

QUẢN LÝ GIÁO DỤC K3E

NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG GIÁO DỤC NHÂN CÁCH CHO SINH VIÊN

Trong một chuyến đi khảo sát tại Côn Đảo, tôi thật ngạc nhiên khi thấy cùng đứng với những người đàn ông dãi dầu sóng gió trong ngôi nhà độc nhất của trạm kiểm lâm trên đảo là một cô sinh viên trường Đại học Gothenburg, Thụy Điển đến đây thực tập chuẩn bị cho luận án thạc sĩ về rùa biển! Hàng ngày cô đem theo những dụng cụ để đo, đếm và theo dõi về trứng của những loài tương cận loài rùa, như con "vích", vào dịp này là mùa sinh nở của chúng. Cô hào hứng nói về những số liệu đo đếm được tại đây sẽ là dữ kiện cần thiết cho luận án mà cô sẽ trình bày trước hội đồng vào mùa xuân sang năm.

Thật tình là tôi đã háo hức được đến đây để tận mắt thấy bầy "vích" trên bãi Hòn Bảy Cạnh xa vắng và hoang vu này mà đồng chí Bí thư huyện ủy Côn Đảo đã nói với tôi trong bữa cơm tối hôm trước. "Vích" thì chưa thấy, nhưng ấn tượng đậm nét lại là cô gái Thụy Điển mạnh mẽ và xinh đẹp giữa gió biển lồng lộng và sóng biển ầm ào này. Ấn tượng về một sinh viên dám "thân gái dặm trường" vượt trùng dương đến đây để thực hành nghiên cứu một đề tài khoa học. Một ví dụ thật sống động về phương pháp đào tạo của nhà trường đại học. Cùng với nó là phong cách học tập và nghiên cứu của người sinh viên. Ấn tượng về "sản phẩm" cụ thể của một nền giáo dục.

Ấn tượng ấy càng đậm thêm, khi cũng tối đó, tại nhà khách huyện ủy, tôi đọc được tin về kỳ tuyển sinh vào đại học của ta vừa kết thúc với những phản ánh về chuyện gian lận trong thi cử. Đó là sự gian lận của những người sắp bước vào ngưỡng cửa của trường đại học. Theo định nghĩa của người xưa thì "Đại học”"cái học để làm người lớn” (đại học giả đại nhân chi học dã). Ấy thế mà, trong mục Vấn đề của giới trẻ của báo Tuổi trẻ ngày 15.7.03, căn bệnh "phao" như một nạn dịch lây nhiễm trong sinh viên không chỉ trong kỳ thi đại học này, đến nỗi, khi một thí sinh đứng dậy chống lại hiện tượng quay cóp lại tự cảm thấy mình như "một hiện tượng lạ, thậm chí một người… ngoài hành tinh” thì quả thật đó là điều đáng xấu hổ không chỉ của "giới trẻ” mà phải là của toàn xã hội. Đúng, cần xấu hổ. Vì "xấu hổ là một sự phản khích hướng vào nội tâm. Và nếu toàn thể quốc dân cùng thật sự biết xấu hổ, thì cả dân tộc sẽ trở thành sư tử” như C. Mác đã từng nói. Và cũng chính vì thế mà phải thực hiện khuyến cáo của Mác: "Cần phải làm cho sự nhục nhã càng nhục nhã hơn nữa bằng cách công bố sự nhục nhã ấy… cần phải bắt những trật tự đã cứng đờ phải nhảy múa lên bằng cách hát cho chúng nghe những âm điệu của chính bản thân chúng”(1). Âm điệu gì? Âm điệu của sự sa sút về nhân cách, mà lại là nhân cách của sinh viên. Để làm gì? Để khơi dậy lòng tự trọng của họ, những người sắp bước vào ngưỡng cửa đại học để nhận được "cái học để làm người lớn”. "Người lớn” nói ở đây chính là CON NGƯỜI viết hoa theo cách hiểu của chúng ta hiện nay. Chính vì thế, phải khơi dậy lòng tự trọng trong con người, đặc biệt là trong tuổi trẻ, trong học sinh, sinh viên. Đó là cách tạo nên những kháng thể mạnh nhằm chống trả lại những xâm hại của những "bệnh dịch" từ bên ngoài. Nhưng chỉ trong học sinh, sinh viên thì chưa đủ. Khi đồng tình hoặc chủ động lo toan, thu xếp cho những bước đường gian lận trong học hành, thi cử của con em mình, những bậc cha mẹ nào đó đã mất công vun trồng nhằm tạo ra những "bông hoa điếc". Chính ở đây, những bậc phụ huynh ấy đã đi ngược lại lẽ sinh tồn của tạo hóa: cái cây có rễ đắng để sinh ra trái ngọt! Chính vì thế, còn cần phải khơi dậy lòng tự trọng của các bậc làm cha, làm mẹ, lòng tự trọng của xã hội làm nền cho việc tấn công vào tệ gian lận thi cử.

Tôi vẫn tin chắc rằng, cho dù một điều tra đã được công bố của Viện Tâm lý học, có đến 97,5% trong diện khảo sát thừa nhận có hiện tượng quay cóp, 94,3% trả lời là có hiện tượng mua bán điểm trong nhà trường đại học(2), thì những con số "phần trăm" buộc phải nói ra ở trên có nặng nề đến mấy, cũng chỉ là những váng bẩn nổi trên bề mặt. Sức cuộn chảy từ bên dưới mới quyết định sự sống của dòng sông.

Cho nên cần có một khảo sát xã hội học nghiêm túc và đúng bài bản nguyên nhân sâu xa của tình trạng gian lận thi cử phổ biến và tràn lan hiện nay để rồi từ đó mà tìm ra những giải pháp cho sự thanh toán tận gốc tệ nạn ấy. Nội dung của cuộc khảo sát ấy không chỉ dừng ở đối tượng học sinh, sinh viên mà cần đi sâu vào nhiều lĩnh vực hoạt động có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc giáo dục và đào tạo nhằm hình thành nhân của con người đang là và sẽ là chủ thể của sự nghiệp xây dựng một xã hội mới. Như vậy là phải có sự khảo sát từ môi trường giáo dục đầu tiên là gia đình, mở đầu cho cả quá trình xã hội hóa để rồi con người trở thành người theo ý nghĩa đích thực của nó. Trong cả quá trình đó: từ gia đình, đến nhà trường và trong xã hội, cần lưu ý tìm hiểu và phân tích sâu vào nội dung và phương pháp giảng dạy các bộ môn khoa học xã hội và nhân văn do ý nghĩa của tác dụng trực tiếp đến việc hình thành nhân cách thế hệ trẻ.

Phải chăng, trong một thời gian dài, chúng ta tập trung giáo dục và rèn luyện phẩm chất chính trị mà có phần nhẹ về bồi dưỡng nhân cách cho tuổi trẻ, từ đội viên thiếu niên rồi đoàn viên thanh niên. Trong phẩm chất đó, lòng trung thành được đặc biệt coi trọng. Điều này có cái lý của nó khi mà cả dân tộc đang trong cuộc chiến đấu một mất một còn với kẻ thù. Đương nhiên, có một sự thật là, trong cuộc chiến đấu đó, phẩm chất chính trị và lòng trung thành tự nó đã hàm chứa những tố chất của nhân cách. Người mất nhân cách không thể trở thành người chiến sĩ dám đứng vào trong đội ngũ những người tiên phong của cách mạng và kháng chiến, trong mọi thử thách luôn thể hiện lòng trung thành với sự nghiệp cao cả ấy. Thế nhưng, phải thừa nhận đã có việc coi nhẹ bồi dưỡng nhân cách mà một trong những phẩm chất hàng đầu là tính trung thực. Theo cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng thì "bây giờ trung thực phải đặt lên trước vì là cái thiếu nhất”(3). Thiếu cái đó sẽ là một trong những nguyên nhân rất cơ bản của việc suy thoái đạo đức xã hội mà biểu hiện dễ thấy là hiện tượng gian lận thi cử nói trên.

Cũng xin nhắc lại rằng, vào những năm tháng cuối cùng của cuộc đời, trong khi dồn hết sức còn lại cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo, đồng chí Phạm Văn Đồng đã rất thiết tha với một khảo sát xã hội học như vậy và đã nêu yêu cầu với Ban Khoa giáo trung ương và Bộ GD&ĐT, nhưng rồi việc ấy không thành. Xem ra, chúng ta có thể nhanh chóng trang bị cho học sinh, sinh viên và thầy giáo những trang phục lễ nghi khá cầu kỳ như áo thụng, mũ bình thiên để chỉ dùng trong những dịp tiếp nhận văn bằng hoặc trao phần thưởng, tôi muốn nói đến những cái vỏ bên ngoài, nhưng lại rất khó tìm ra kinh phí cho một nghiên cứu khoa học có ý nghĩa rất thiết thực?

Quả thật, "Giáo dục đại học, cần một cái nhìn đổi mới căn bản” như GS Phan Đình Diệu vừa đặt ra. Đúng là "nếu để phổ cập giáo dục phổ thông có thể chỉ cần một mô hình trường lớp phổ biến có tính chuẩn mực, thì để mở rộng giáo dục đại học phải tạo được môi trường và các điều kiện cho sự nảy nở và phát huy tính đa dạng của những sắc thái khác biệt, tính phong phú của những tự do sáng tạo, do đó các trường, thậm chí từng người dạy và học, phải có ý thức và được quyền tự chủ nhiều hơn trong việc dạy và học của mình”(4). Nhưng để tạo ra "tính phong phú của những tự do sáng tạo”, để thực hiện được "quyền tự chủ nhiều hơn trong việc học” theo kiểu cô sinh viên Thụy Điển tôi nói ở trên, thì trước hết người học phải được dạy để biết rèn luyện nhằm tự hình thành cho mình một bản lĩnh, một nhân cách mà phẩm chất hàng đầu của nó là sự trung thực.

Nếu trong một thời gian dài, lòng trung thành được nói đến nhiều hơn sự trung thực thì đã đến lúc cần xếp lại vị trí ưu tiên cho cái cần được chăm lo bồi dưỡng, "cái đang thiếu”!. Mà nếu thiếu cái đó, thì "cái còn lại còn gì là giá” kể cả lòng trung thành!

Vai trò của học sinh, sinh viên trong cải cách giáo dục

Có thể thấy rất rõ điều vô lý là trong khi chúng ta mong muốn đưa người học về vị trí trung tâm trong giáo dục, ý kiến người học sẽ định hướng cho cách học của chính mình và cho cả sự phát triển của nền giáo dục thì chúng ta lại không quan tâm tới ý kiến, suy nghĩ của học sinh, sinh viên. Điều này cũng có thể hiểu như việc chúng ta muốn học sinh, sinh viên của chúng ta chủ động trong học tập, nghiên cứu và là trung tâm của giáo dục nhưng chúng ta lại cải cách theo phương thức gò bó, ép buộc, áp đặt mà không xem xét công việc đó có phù hợp với ý kiến của họ không.

Tuy nhiên, ngay cả khi chúng ta mong muốn học sinh, sinh viên tham gia cải cách giáo dục thì họ chưa đủ năng lực để nói. Đây cũng chính là điều đáng buồn nhất đối với nền giáo dục nước nhà.
Đầu tiên là do cách dạy, cách học của chúng ta quá nặng nề, trì trệ, thầy đọc trò chép mà nhiều nhà khoa học và ngay các nhà giáo dục đáng kính của chúng ta cũng phản đối kịch liệt nhưng vẫn chưa thay đổi là bao. Trong một lớp học kiểu mẫu bây giờ, có nghĩa là thầy đọc các trò ngoan ngoãn chép, tạo nên bầu không khí chết của nền giáo dục. Không tiếng động có nghĩa là không bàn luận về bài học, không thảo luận mở rộng bài tập, không có không khí hăng say học tập sáng tạo, và chính những buổi học cùng với cách thi cử tầm chương trích cú hiện nay đã vô tình giết chết ba vật quý của trí tuệ con ngời đó là trí thông minh, tính sáng tạo và khả năng tư duy độc lập. Khả năng tư duy độc lập bị dồn ép, giết chết vì phải đi theo đường mòn các thầy mà không mở rộng ý kiến của chính mình. Một khi khả năng tư duy độc lập đã bị giết chết thì hệ quả đương nhiên là tính sáng tạo của chúng ta sẽ tắt đi. Khi tính sáng tạo bị tắt đi thì trí thông minh sẽ bị thui chột, han gỉ do không được sử dụng đến. Do những lý do đó, học sinh, sinh viên mất đi năng lực để có thể đóng góp ý kiến độc lập của mình về bài học và về cải cách giáo dục. Mặt khác vấn đề dạy cách tự học và tự nghiên cứu cũng không được coi trọng ở các trường học. Theo UNESCO thì giáo dục phải dựa trên bốn trụ cột: học để biết, học để làm, học để cùng sống với nhau và học để làm người. Bốn trụ cột này phải đặt trên nền tảng: học tập suốt đời và hướng về "xã hội học tập". Ta có thể thấy ở các nước tiên tiến; nhiều khi các nhà khoa học đã có những công trình khoa học từ rất trẻ như Edison, Newton, Maxwell... ở Việt Nam tuy cũng có một số đề tài nghiên cứu khoa học hay của học sinh, sinh viên, nhưng nhìn chung là lẻ tẻ, rời rạc và thường ít liên quan đến nhà trường. Mặt khác, cũng rất khó tìm được các đề tài của chính học sinh, sinh viên đề xuất và được nhà trường hỗ trợ tự thực hiện. Chính vì việc đánh giá thiếu đúng đắn vai trò tự học và tự nghiên cứu khoa học trong các trường học đã gây ra hai hệ quả tất yếu: học sinh, sinh viên sẽ thui chột khả năng sáng tạo và phụ thuộc vào thầy; hệ quả thứ hai là việc học thêm và dạy thêm lan tràn.

Mặt khác, bản thân học sinh, sinh viên cũng chưa có ý thức tham gia vào cải cách giáo dục để thay đổi tình trạng hiện nay mà vẫn coi cải cách giáo dục là việc của người khác không liên quan đến mình.

Chúng ta cần bồi dưỡng khả năng tự học, tự nghiên cứu khoa học và khả năng đóng góp ý kiến vào cải cách giáo dục. Cần tạo một môi trường tốt để có thể lấy ý kiến học sinh, sinh viên tham gia vào cải cách giáo dục. Bộ Giáo dục - Đào tạo và các trường học cần tạo một môi trường khuyến khích học sinh, sinh viên có thể đề đạt ý kiến nguyện vọng của mình. Có thể họ không đủ kiến thức nền tảng cần thiết để nói, không đủ khả năng nói trước đám đông, và thậm chí không dám nói nhưng chúng ta cần phải làm sao để họ dám nói lên những mong muốn nguyện vọng, đó cũng chính là bước đầu tiên quyết định cho sự thắng lợi của cải cách giáo dục nước nhà.

FaceBook   



BÌNH LUẬN (2) Danh sách bình luận tự cập nhật sau mỗi 30 giây. Bạn không cần ấn F5.

  • trinhniem (08:35 - Ngày 02.06.2010)

    Xin phép cho một vài lời nhận xét qua về bài viết:

    "Chưa có sức thuyết phục, mâu thuẫn trong việc nêu nhan đề bài viết với việc triển khai bài viết, các luận cứ, luận chứng chưa thể hiện sự thuyết phục, phiến diện, sử dụng thuật ngữ chưa chuẩn..."

    "Còn non trong thể hiện, cần rèn giũa nhiều".

     
  • We are the children (01:58 - Ngày 16.03.2010)

    serious quá. vấn đề này thuộc thẩm quyền cấp trên. Tôi nghĩ báo trí giống như một cái máy dò, còn bên giáo dục là máy khâu. Tạm rách chỗ nào ta khâu chỗ đó. Vì thế cái áo trông thật rối bời nhưng trông vẫn lành lặn chưa thể bỏ đi.

     
Trang 1 / 1

VIẾT BÌNH LUẬN CỦA BẠN

Bạn cần đăng nhập để có thể bình luận.

Back to Top

Đang tải...
Đang tải...
Đang tải...

Quảng cáo tài trợ: tai game danh bai Bigone|iWin|tai game avatar|tai bigone |  Da Lat | Da Lat | May in hp | May fax panasnic | May in epsonMay in brother | May in Samsung | Cung cấp phù điêutranh gốm nghệ thuật | glasslock | máy tính bảng giá rẻ   | máy tính bảng |  thu vien truyen tinh yeu hay | sửa chữa máy tính bảng | linh kiện máy tính bảng  Email Marketing | Link m88 | Cách vào M88 | game danh bai tai zalo  game online cho android